Scenariusz zajęć

I etap edukacyjny, uczeń kończący klasę I, edukacja matematyczna

Temat: Mierzę czas

Treści kształcenia:

2) w zakresie liczenia i sprawności rachunkowych:

c) radzi sobie w sytuacjach życiowych, których pomyślne zakończenie wymaga dodawania lub odejmowania.

Dodatkowo:

Edukacja matematyczna

3) w zakresie pomiaru:

d) czasu: nazywa miesiące w roku; orientuje się, do czego służy kalendarz, i potrafi z niego korzystać: rozpoznaje czas na zegarze w takim zakresie, który pozwala mu orientować się w ramach czasowych szkolnych zajęć i domowych obowiązków.

Edukacja społeczna

2) współpracuje z innymi w zabawie, w nauce szkolnej i w sytuacjach życiowych; przestrzega reguł obowiązujących w społeczności dziecięcej oraz w świecie dorosłych, grzecznie zwraca się do innych w szkole, w domu i na ulicy.

Cele operacyjne:

Uczeń:

• Potrafi rozwiązywać zagadki związane z czasem,
• Wyjaśnia powiedzenia związane z czasem (np. czas leci, czas przemija),
• Pokazuje za pomocą wskazówek pełne godziny na tarczy zegarowej,
• Zapisuje pełną godzinę,
• Rozróżnia godziny poranne i popołudniowe,
• Określa swój ramowy plan dnia,
• Oblicza, ile godzin poświęca na określone zajęcia,
• Przestrzega zasad bezpieczeństwa (podczas wycinania, przekłuwania papieru i posługiwania się nożyczkami).

Nabywane umiejętności:

• Rozwiązywania zagadek,
• Wyjaśniania popularnych związków frazeologicznych związanych z czasem,
• Wskazywania pełnych godzin na tarczy zegarowej ze wskazówkami,
• Odczytywania pełnych godzin na zegarze wskazówkowym,
• Racjonalnego planowania swojego dnia,
• Pomagania koledze,
• Sprawnego posługiwania się narzędziami i przyborami (nożyczki, szpilka).

Kompetencje kluczowe:

• Porozumiewanie się w języku ojczystym,
• Kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne,
• Kompetencje informatyczne,
• Umiejętność uczenia się.

Środki dydaktyczne:

• Zagadki dotyczące czasu^[1],
• Tarcza zegarowa do wykonania, szpilka/pinezka, korek,

• Przybory do pisania i rysowania,
• Zegar do demonstracji dla nauczyciela,

• Zasoby multimedialne: ćwiczenie interaktywne („Zegarkowe dylematy”), ilustracja („Zegar”), karta pracy („Zegarowe zagadki”),
• Sprzęt multimedialny: komputer, tablica interaktywna, rzutnik/projektor multimedialny.

Metody nauczania:

• Podające: objaśnianie, opis,
• Problemowa: rozmowa kierowana, problemowa aktywizująca: gra dydaktyczna, dyskusja,
• Praktyczne: metoda tekstu przewodniego, pokaz, ćwiczenie przedmiotowe,
• Programowana: z użyciem komputera.

Formy pracy:

• Zbiorowa jednolita,
• Indywidualna jednolita.

Przebieg zajęć:

Etap wstępny:

Nauczyciel wita dzieci. Jako wprowadzenie do tematu proponuje im rozwiązywanie zagadek dotyczących pojęcia czasu:

Na ręce, na ścianie, na wieży,

to, co przemija, mierzy. (zegar)

I w sto koni nie dogoni.

Każdemu się wymknie z dłoni. (czas)

Złości on nas czasami, lecz przy łóżku go mamy,

Bo gdyby stał gdzie indziej, pewno byśmy zaspali. (budzik)

Po zagadkach prowadzący zajęcia przechodzi do ogólnych rozważań na temat czasu. Stawia następujące pytania:

• Co znaczy, że czas leci, biegnie, płynie?
• Czy czas można zatrzymać?
• Mówimy, że czas jest cenny. Dlaczego?
• Czy czas można mierzyć?
• Co służy do mierzenia czasu?
• Jak kiedyś ludzie mierzyli czas?
• Jaki sposób mierzenia czasu wydaje ci się najlepszy/najdokładniejszy? Dlaczego?

Etap realizacji

W kolejnym etapie lekcji uczniowie wykonują zadanie: zegar (ilustracja z zasobu multimedialnego). Zgodnie z instrukcją nauczyciela każde dziecko tworzy swój własny zegar, który wykorzysta później do ćwiczeń. Najpierw wycina z papieru tarczę zegarową i wskazówki; potem za pomocą szpilki/pinezki łączy wskazówki i umieszcza je na tarczy. Z drugiej strony szpilki wbija korek.

Następnym etapem zajęć są ćwiczenia z zegarem. Dzieci wskazują pełne godziny na zegarze. Nauczyciel prosi, aby każdy uczeń pokazał godzinę, o której zaczyna się pierwsza lekcja w szkole (8.00). Sprawdza, czy dzieci wiedzą, do czego służą dwie wskazówki: mała wskazuje godzinę, duża – minuty. Pyta, jak ustawiona jest duża wskazówka, kiedy pokazuje pełną godzinę. Dzieci – zgodnie z instrukcjami nauczyciela – wskazują kolejne pory. Prowadzący pyta np., jak będą ustawione wskazówki za godzinę (od godziny 8.00), o której godzinie dzieci chodzą spać, a o której wstają. Prosi, aby uczniowie obliczyli, ile godzin śpią. Przy tej okazji wskazana jest refleksja, że sen jest bardzo ważny i dziecko powinno spać około dziewięciu godzin.

Inne sugerowane pytania:

• O której godzinie jesz obiad?
• O której godzinie odrabiasz lekcje?
• W jakich godzinach masz zajęcia dodatkowe (basen, szachy, zajęcia sportowe itd.)?
• Ile godzin śpią dorośli, dzieci, niemowlęta?

Nauczyciel odwołuje się do wiedzy dzieci na temat zapisywania godziny. Zapisuje na tablicy (bądź robi to chętne dziecko) sposób oznaczania godziny: np. 8.00 lub 800. Następnie zadaje pytania problemowe:

• W jaki sposób zapisujemy godziny popołudniowe i wieczorne?
• Która godzina jest po północy?
• A która po dwunastej w południe?
• Jak jeszcze inaczej możemy powiedzieć o godzinie popołudniowej (pierwsza po południu)?

W kolejnym etapie zajęć uczniowie podczas samodzielnej pracy rysują „Mój plan dnia”, próbując przedstawić kilka czynności, jakie wykonują, i podpisując je odpowiednimi godzinami, np. „Jem obiad: godz. 14.00”. Te same godziny rysują obok na naszkicowanych tarczach zegarowych.

Prowadzący zajęcia zaprasza teraz dzieci do rozwiązania ćwiczenia interaktywnego z zasobów multimedialnych, dzięki któremu uczniowie utrwalają swoje umiejętności rozpoznawania i porównywania godzin na zegarach.

Etap końcowy

Na koniec zajęć prowadzący nakłania dzieci do rozważań: „Jak myślicie, czy łatwo byłoby żyć, gdyby nie wymyślono zegara?”, „Jakie, według ciebie, sytuacje mogłyby się wydarzyć, gdyby nagle zniknęły wszystkie zegary?”. Po krótkiej dyskusji nauczyciel rozdaje dzieciom karty z zasobu multimedialnego i prosi o wykonanie zawartych w nich obliczeń.

Dodatkowo:

Prowadzący prosi dzieci, aby dzień przed planowanymi zajęciami przyniosły na lekcję korek. Zamiast korka można też wykorzystać grubszą gumkę do ścierania. Zachęca dzieci, aby w ławkach pomagały sobie przy wykonaniu tarczy zegarowej. Zwracamy uwagę na bezpieczeństwo pracy przy posługiwaniu się nożyczkami i przekłuwaniu papieru.

Słowa kluczowe:

czas, zegar, budzik, plan dnia, pełna godzina, północ, południe